ذرت از اصلیترین محصولات در زنجیره غذایی دنیا است. این محصول بدلیل کاربرد در صنایع مختلفی از جمله دامپروری و صنایع غذایی و حتی تولید سوختهای زیستی نقش مهمی در کشاورزی دارد.
کاشت ذرت به دو شکل ذرت علوفهای و ذرت دانهای است. هرچند هر دو از یک گونه گیاهی هستند، اما تفاوتهایی زیادی از نظر هدف کشت، زمان برداشت، ویژگیهای زراعی و کاربردهای اقتصادی دارند.
کشاورزان با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، منابع آبی در دسترس و نیاز بازار و از طریق شناخت این تفاوتها میتوانند مناسبترین گزینه را انتخاب کنند.
ذرت علوفهای
ذرت علوفهای نوعی از کشت ذرت است که هدف اصلی کشت آن تولید خوراک دام است. در این نوع کشت، کل گیاه شامل ساقه، برگها، بلال و دانهها قبل از رسیدگی کامل گیاه، برداشت شده و بطور معمول به صورت سیلو ذخیره میشود.
در کشت ذرت علوفهای، حجم بالایی از گیاه برداشت شده، سبز است و ارزش غذایی مناسبی نیز دارد و به همین دلیل یکی از مهمترین منابع تغذیه دامها محسوب میشود. ذرت علوفهای بطور ویژهای در گاوداریهای صنعتی جایگاه ارزشمندی دارد، از این جهت که انرژی مورد نیاز دام را به خوبی تأمین میکند.
ذرت دانهای
ذرت دانهای با هدف تولید دانه کشت میشود بطوریکه تا زمان رسیدگی کامل، گیاه در مزرعه باقی میماند و پس از کاهش نسبی رطوبت دانهها، برداشت انجام میشود.
دانههای ذرت در صنایع غذایی (تولید نشاسته، روغن)، خوراک دام و بسیاری از فرآوردههای صنعتی (تولید الکل) کاربرد دارند و به همین علت است که ذرت دانهای از محصولات استراتژیک در بسیاری از کشورها است.
تفاوتهای کلیدی ذرت علوفهای و ذرت دانهای
- هدف از کشت: مهمترین تفاوت
ذرت علوفهای: تأمین خوراک دام
ذرت دانهای: تولید دانه و استفاده در صنایع مختلف
- نیاز بازار
دامداران و واحدهای پرورش دام قطعا خریدار ذرت علوفهای هستند و بازار آن بیشتر وابسته به چنین واحدهای تولیدی است، اما ذرت دانهای مشتریانی در صنایع غذایی، خوراک دام و فرآوری محصولات کشاورزی دارد.
- زمان برداشت
ذرت علوفهای: زمانی برداشت میشود که دانهها در مرحله خمیری تا خمیری سفت باشند و رطوبت گیاه برای سیلو کردن مناسب باشد.
ذرت دانهای: محصول تا رسیدگی کامل در مزرعه باقی میماند تا دانهها خشک شده و رطوبت آنها به حد مطلوب برسد.
- ویژگیهای رقم
ارقام ذرت علوفهای معمولاً دارای: ارتفاع بیشتر، برگهای فراوانتر و تولید ماده خشک بالا هستند.
در مقابل، ارقام ذرت دانهای بیشتر برای: تولید دانه بیشتر، وزن هزار دانه بالاتر و کیفیت مطلوب دانه اصلاح شدهاند.
| چند رقم ذرت علوفهای | چند رقم ذرت دانهای | ||||
| رقم | خصوصیت بارز | گروه رسیدگی | رقم | خصوصیت بارز | گروه رسیدگی |
| کوشا (سینگلکراس 201) (Kousha(KSC 201)) | نیمه مقاوم به سیاهک معمولی و فوزاریوم بلال | زودرس | بارون (Baron) | مقاوم به ورس، نیمه مقاوم به پژمردگی باکتریایی استوارت | زودرس |
| مبین (Mobin) | متحمل به ورس، نیمه متحمل به خشکی | متوسطرس | طاها (Taha) | نیمه مقاوم به بلایت جنوبی ذرت و فوزاریوم بلال | متوسطرس |
| ذرت دکالب مونسانتو (DKC7240) | مقاوم به ورس، خشکی و گرما | دیررس | سینگلکراس 703 (KSC 703) | مقاوم به ورس، متحمل به سیاهک معمولی و فوزاریوم بلال | دیررس |
- میزان عملکرد
عملکرد ذرت علوفهای بر اساس تن ماده سبز یا ماده خشک در هکتار برآورد میشود و اگر شرایط مناسب باشد، عملکرد آن میتواند به بیش از ۵۰ تا ۷۰ تن علوفه تر در هکتار برسد.
عملکرد در ذرت دانهای بر اساس میزان دانه برداشت شده محاسبه شده و بسته به اقلیم و مدیریت مزرعه، بین ۸ تا ۱۵ تن دانه در هکتار متغیر است.
مزایای کشت ذرت علوفهای
مزایایی در کشت ذرت علوفهای وجود دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حجم بالایی از علوفه در واحد سطح تولید میشود.
- ارزش غذایی ذرت علوفهای بسیار برای دام مناسب است.
- ذرت علوفهای قابلیت سیلو شدن و نگهداری طولانیمدت دارد.
- سرمایه کشاورز به دلیل برداشت زودتر سریع بازمیگردد.
- در مناطقی که بارندگیهای پایان فصل دارند، چنین ریسکی برای ذرت علوفهای وجود ندارد زیرا زودتر از زمان باران برداشت میشود.
با توجه به این دلایل، بسیاری از دامداران ترجیح میدهند بخشی از نیاز غذایی دامهای خود را از طریق کشت مستقیم ذرت علوفهای تأمین کنند.
مزایای کشت ذرت دانهای
ذرت دانهای نیز دارای مزایای اقتصادی فراوانی از جمله:
- امکان ذخیرهسازی طولانیمدت دانه
- ارزش تجاری بالای دانه
- کاربرد گسترده در صنایع متعدد
- قابلیت صادرات
- تقاضای پایدار در بازارهای داخلی و جهانی
اگر در منطقهای هستید که امکانات خشککردن و نگهداری دانه وجود دارد، کشت ذرت دانهای میتواند سودآوری مناسبی برای شما داشته باشد.
تفاوتهای کلیدی در کوددهی ذرت علوفهای و دانهای
گیاه ذرت بسته به اینکه با هدف تولید علوفه کشت شود یا برداشت دانه، نیازهای غذایی و برنامه کوددهی متفاوتی دارد. اگرچه پایه و اساس تغذیه در هر دو نوع ذرت مشابه است، اما هدف نهایی تولید (برگ و ساقه بیشتر یا دانههای سنگینتر) باعث میشود که در میزان، نوع و زمان مصرف عناصر غذایی تفاوتهای مهمی ایجاد شود.
در ادامه، اصلیترین تفاوتهای مدیریت کوددهی در این دو نوع کشت بررسی شده است:
- تمرکز بر رشد رویشی در ذرت علوفهای: در کشت علوفهای، هدف اصلی رسیدن به بیشترین حجم ساقه، برگ و در نهایت وزن تر گیاه است. به همین دلیل، مصرف کودهای نیتروژنه (ازت) در طول فصل رشد نقش کلیدی دارد تا گیاه تا زمان برداشت (که معمولاً در مرحله خمیری شدن دانه است) سبز، شاداب و حجیم باقی بماند.
- تمرکز بر کیفیت و وزن دانه در ذرت دانهای: در ذرت دانهای، هدف نهایی پر شدن کامل بلالها و افزایش وزن هزار دانه است. بنابراین، نیاز به فسفر و پتاسیم بسیار حیاتیتر است تا نشاسته بیشتری در دانهها ذخیره شود.
- زمانبندی تغذیه و برداشت: ذرت علوفهای زودتر از ذرت دانهای برداشت میشود و دوره رشد کوتاهتری در مزرعه دارد. به همین دلیل، تمام مواد مغذی باید تا قبل از مرحله شیری شدن دانه در اختیار گیاه قرار گیرد. اما در ذرت دانهای، مدیریت کوددهی باید تا مراحل پایانی پر شدن دانه استمرار داشته باشد.
ذرت علوفه ای برای کشاورزان مناسبتر است یا ذرت دانه ای؟
- هدف اقتصادی کشاورز
معمولاً ذرت علوفهای برای کشاورزانی که به دنبال تأمین خوراک دام خود هستند، انتخاب مناسبی است، این درحالیست که اگر هدف از کشت، فروش ذرت به بازارهای صنعتی است، کشت ذرت دانهای پیشنهاد میشود.
- شرایط آب و هوایی
ذرت علوفهای گزینه مطمئنتری برای مناطق است که فصل رشد کوتاهی دارند یا احتمال سرمازدگی زودرس در ناحیه مدنظر وجود دارد.
- دسترسی به بازار
در مناطقی که دامداریهای بزرگ فعالیت دارند، فروش ذرت علوفهای بااتبع آسانتر است. اما اگر صنایع فرآوری و مراکز خرید دانه در منطقه وجود دارد، کشت ذرت دانهای منطقیتر است.
- منابع آبی
هر دو نوع ذرت نیاز آبی نسبتاً بالایی دارند، اما در برخی شرایط برداشت زودتر ذرت علوفهای میتواند مصرف آب را کاهش دهد.
همه مواردی که برای انتخاب نوع ذرت گفته شد، مهم هستند و نمیتوان فقط یک فاکتور را برای کشت مدنظر در نظر گرفت.
سوالات متداول درباره ذرت علوفهای و ذرت دانهای
- زمان برداشت ذرت علوفهای و ذرت دانهای چه تفاوتی دارد؟
ذرت علوفهای معمولاً در مرحله شیری تا خمیری دانه و زمانی که گیاه هنوز سبز و آبدار است برداشت میشود. اما ذرت دانهای در مرحله رسیدگی کامل فیزیولوژیک و زمانی برداشت میشود که دانهها کاملاً خشک و سخت شده باشند.
- کدام نوع ذرت سود بیشتری دارد؟
سودآوری ذرت علوفهای یا ذرت دانهای به اقلیم، هزینه تولید، قیمت بازار و میزان تقاضا بستگی دارد. در برخی مناطق به دلیل تقاضای بالا برای خوراک دام، ذرت علوفهای سود بیشتری دارد، در حالی که در بازارهای صنعتی و ذخیرهسازی بلندمدت، ذرت دانهای میتواند اقتصادیتر باشد.
بخش نظرات
دیدگاهتان را در ارتباط با این مطلب آموزشی بنویسید!