اصطلاح «دو آبه کردن» در زراعت زعفران به معنای انجام دو مرحله آبیاری متوالی، پیش از ظهور و برداشت گلها است. این روش معمولاً از سال دوم کشت به بعد و با هدف افزایش بازدهی مزارع اجرا میشود. با این حال، زمانبندی این اقدام نقشی حیاتی در سلامت پیازها (بنه) دارد. بیدار کردن زودهنگام پیازها در ماههای گرم سال مثل شهریور، میتواند خسارات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
چرا برخی کشاورزان به سراغ دو آبه کردن میروند؟
در سالهایی که بارندگی پاییزی تاخیر دارد، فاصله میان آبیاری اول و ظهور گلها باعث خشکی خاک اطراف پیاز میشود. هدف از اجرای دو آبه کردن شامل موارد زیر است:
- تامین رطوبت پایدار: جبران کمبود بارندگی و مرطوب نگه داشتن بستر ریشهزایی.
- تحریک گلدهی همزمان: کمک به خروج یکدست و همزمان گلها از خاک.
- تقویت سیستم ریشهای: فراهم کردن شرایط مناسب برای استقرار ریشهها پیش از رشد ساقه.
چالش بزرگ: خطر آبیاری زودهنگام در شهریور و پوسیدگی بنه
بزرگترین اشتباه در مدیریت آبیاری زعفران، عجله در شروع آن است. پیاز زعفران در تابستان در وضعیت خواب (رکود) قرار دارد. اگر آبیاری اول (چه به صورت تکآب و چه در قالب طرح دو آبه کردن) زودتر از موعد مقرر و در ماههای گرمی مانند شهریور اجام شود، عواقب زیر را به دنبال خواهد داشت:
۱. کاهش گلدهی
چنانچه آبیاری زودهنگام انجام شود، ترکیب گرمای خاک و رطوبت، باعث میشود برگها پیش از گلها رشد کرده و علاوه بر کاهش گلدهی، فرآیند برداشت را دشوارتر میکند.
2. پوسیدگی قارچی و طوقه بنه
وقتی آب در ماه شهریور با بنههای زعفران برخورد میکند، دمای بالای خاک در کنار رطوبت بالا، محیطی ایدهآل برای تکثیر قارچهای بیماریزا ایجاد میکند. این وضعیت به سرعت باعث پوسیدگی پیاز، از بین رفتن غشای محافظ آن و در نهایت مرگ بنه میشود.
3. شیوع کنه زراعی زعفران
رطوبت ناشی از آبیاری در هوای گرم، شرایط را برای فعالیت و طغیان کنههای پیاز زعفران فراهم میکند. کنه با ایجاد زخم روی بدن پیاز، راه را برای ورود هرچه بیشتر قارچها هموار میسازد.
4. اختلال فیزیولوژیک (رشد علفی)
آبیاری زودهنگام باعث میشود پیاز زعفران فاز گلدهی را با تاخیر طی کند و مستقیماً وارد فاز رشد رویشی (تولید برگ و علف) شود. در این حالت، مزرعه قبل از گلدهی سبز میشود و علاوهبر کاهش گلدهی، برداشت محصول سخت شود.
مدیریت صحیح و زمان مناسب آبیاری
برای بهرهمندی از مزایای آبیاری و پیشگیری از پوسیدگی بنه، رعایت اصول زیر الزامی است:
- سنجش دمای هوا و خاک: زمان طلایی آبیاری اول زمانی است که دمای هوا به طور مداوم افت کرده و در زمان گلدهی زعفران، دمای خاک به کمتر از حدود ۱۵ درجه سانتیگراد رسیده باشد. در مقاله جداگانه بهترین زمان آبیاری اول زعفران را کامل توضیح دادیم.
- عمق و حجم آب: آبیاری اول باید عمیق باشد تا آب به عمق استقرار پیازها برسد.
با مدیریت دقیق زمانبندی و پرهیز از آبیاری در روزهای گرم شهریور، میتوانید از پیازهای زعفران در برابر پوسیدگی محافظت کرده و بازدهی گلدهی مزارع خود را به حداکثر برسانید.
بخش نظرات
دیدگاهتان را در ارتباط با این مطلب آموزشی بنویسید!