اهمیت بررسی خلاء عملکرد در کشاورزی و نحوه ارزیابی و رفع آن

خلاء عملکرد در کشاورزی https://www.shutterstock.com/

4 دقیقه از زمان ارزشمندتان را به مطالعه این مقاله اختصاص دهید!

بسیاری از مشکلاتی که در کاهش عملکرد محصولات وجود دارد، ناشی از خلاء عملکرد است که دلایل مختلفی دارد و اگر بتوانیم این دلایل را بدرستی شناسایی کرده و رفع کنیم، شاهد بهبود عملکرد و کشت‌های بهتر و باکیفیت‌تر در سال‌های آینده مزارع و باغات خواهیم بود.

در کشت‌ها و کشاورزی‌مان همواره مایل هستیم که بین عملکردی که در مزرعه برداشت کرده‌­ایم (عملکرد واقعی) با عملکردی که می‌­توانستیم برداشت کنیم، مقایسه‌­ای داشته باشیم، یعنی اختلاف عملکردی که برداشت شده با عملکردی که می‌­توانست برداشت شود را پیدا کنیم. به عبارت دیگر، از نظر عملکردی بدانیم که کجا قرار داریم و کجا می­‌توانستیم قرار داشته باشیم یا چه مقدار تولید کرده‌­ایم و ظرفیت تولیدمان چقدر است؟

عملکرد واقعی چیست؟

به عملکردی که در حال حاضر و با مدیریت‌های فعلی در مزرعه و باغ حاصل شده عملکرد واقعی گفته می‌­شود.

پتانسیل عملکرد چیست؟

بالاترین عملکردی که با ایجاد شرایط مطلوب برای تولید می‌توانیم به دست آوریم را پتانسیل عملکرد می‌گویند. اگر در باغات و مزارع تمام عوامل موثر بر رشد و تولید (به عنوان مثال کوددهی، آبیاری، مبارزه با آفات و بیماری‌ها) را بصورت بهینه مدیریت کنیم، عملکرد حاصل شده در بالاترین سطح خود و نزدیک به پتانسیل عملکرد خواهد بود.

خلاء عملکرد چیست؟

عملکرد واقعی کشاورزان همیشه کمتر از پتانسیل عملکرد است و اختلافی که بین این دو وجود دارد در واقع خلاء عملکرد است. برای توضیح بیشتر و درک بهتر مفهوم خلاء عملکرد به شکل زیر توجه کنید.

اینکه بین عملکرد واقعی کشاورزان و پتانسیل عملکرد، خلاء وجود دارد ناشی از مدیریت نامطلوب و غیراصولیِ تولید در باغات و مزارع کشاورزان است. از جمله این مشکلات عبارتند از: تاریخ کاشت نامناسب، مدیریت کود و آبیاری نامناسب، مدیریت ناکارآمد آفات، بیماری­‌ها و علف­‌های هرز و نظیر این­ موارد.

آنالیز خلاء عملکرد چه کمکی به کشاورز می کند؟

  • آنالیز خلاء عملکرد به کشاورز کمک می­‌کند تا بداند با مدیریت فعلی چه میزان از حداکثر عملکردِ ممکن را بدست آورده و حداکثر تا چه میزان امکان افزایش عملکرد را دارد؟
  • تجزیه و تحلیل خلاء عملکرد، پایه و اساس شناسایی عوامل گیاهی (خصوصیات گیاه)، خاکی و مدیریتی که عملکرد فعلی را محدود می‌کنند را فراهم کرده و اقدامات لازم جهت افزایش عملکرد را مشخص می‌­کند.
  • آگاهی نسبت به خلاء عملکردِ موجود، امکان اولویت بندی موثر و اقدامات لازم برای افزایش عملکرد را فراهم می‌­‌کند.
  • چنین تحلیل­‌هایی به کشاورز کمک می­‌کند تا دید کلی نسبت به صرفه اقتصادی حاصل از اصلاح مدیریت مزرعه را داشته باشد.
  • آنالیز خلاء عملکرد نشان می­‌دهد که آیا کشاورز از منابع (آب و زمین) و نهاده­‌ها (کود، سم و بذر) به نحو احسن استفاده می­‌کند یا خیر!!!
  • مقدار خلاء عملکرد چقدر است؟
  • خلاء عملکرد چه دلایلی دارد؟

مقدار خلاء عملکرد

گاهی ممکن است مقدار خلاء عملکرد کم باشد یا اصلا خلاء عملکردی نداشته باشیم که بخواهیم آن را رفع کرده یا کاهش دهیم، در این صورت نیازی به ادامه تحلیل خلاء عملکرد نمی­‌باشد. اما اگر خلاء عملکرد وجود داشته باشد، یافتن دلایل ایجاد کننده‌ آن اهمیت پیدا می­‌کند.

بر اساس مطالعات انجام شده در کشور، عملکردهای فعلی محصولات کشاورزی حدود 40 درصد از پتانسیل عملکرد هستند، در واقع فقط از 40 درصد ظرفیتِ عملکردِ ارقامی که در حال حاضر وجود دارد، استفاده می‌­کنیم. بنابراین، انتظار می­‌رود در آینده بیش‌ترین افزایش در عملکرد از سرمایه‌‌گذاریِ بیشتر برای بهبود مدیریت در مزارع حاصل شود. این درحالیست که در دهه­‌های گذشته، تاکید زیادی بر بهبود ژنتیکی شده است و از توجه به عملیات به‌­زراعی برای رفع خلاء عملکرد تا حدود زیادی غفلت شده است.

دلایل خلاء عملکرد

بدون تردید رفع خلاء عملکرد باعث افزایش تولیدات کشاورزی می­‌شود. تعیین دلایل خلاء عملکرد این امکان را به کشاورز می‌­دهد تا اولا نقش و سهم هر یک از مدیریت­‌های اعمال شده در مزرعه بر ایجاد خلاء عملکرد را شناخته و در ادامه نیز تغییرات مدیریتی مورد نیاز را اولویت‌بندی کرده و در جهت کاهش خلاء عملکرد و افزایش تولید گام بردارد.

عوامل موثر بر خلاء عملکرد در باغات و مزارع بصورت جداگانه قابل بررسی است. در زیر به چند مورد از این عوامل اشاره می‌کنیم:

عوامل موثر بر خلاء عملکرد باغات

  • نوع رقم
  • وضعیت زمین
  • تراکم درختان
  • شیوه کاشت
  • سال‌آوری
  • هرس
  • مبارزه با آفات و بیماری‌ها
  • مبارزه با علف‌های هرز
  • نوع سیستم آبیاری
  • وضعیت شوری آب
  • خسارات تنش‌های دمایی
  • ریزش میوه
  • روش‌های کوددهی
  • خصوصیات فیزیکی-شیمیایی خاک
  • و…

فاکتورهای موثر بر خلاء عملکرد مزارع

  • نحوه آماده‌سازی زمین
  • تاریخ کاشت
  • عمق کاشت
  • تراکم کاشت
  • سیستم آبیاری
  • وضعیت شوری آب و خاک
  • تعداد آبیاری‌ها
  • نوع رقم
  • مبارزه با آفات و بیماری‌ها
  • مبارزه با علف‌های هرز
  • نحوه کوددهی
  • نحوه برداشت
  • تاریخ برداشت
  • خصوصیات فیزیکی-شیمیایی خاک
  • و …

چگونه می‌توان عوامل موثر بر خلاء عملکرد را در باغ و مزرعه شناسایی کرد؟

عوامل موثر بر خلاء عملکردی که در بالا ذکر کردیم فقط بخشی از مواردی بودند که می‌توانند بر تولید موثر باشند. این پارامترها بسته به نوع کشت و شرایط، بسیار گسترده بوده و هرکدام از آنها سهم بخصوصی در تولید دارند. شناسایی، تحلیل و ارزیابی آنها نیاز به دانش و علم کافی داشته و عملا از توان کشاورز محترم خارج است.

برای این منظور ما در اگرویار سامانه‌ای طراحی کرده‌ایم که تمام عوامل موثر بر تولید را شناسایی و سهم هرکدام از آنها در خلاء عملکرد را بصورت دقیق مشخص می‌کند.

سامانه خلاء عملکرد اگرویار

سامانه خلاء عملکرد در پلتفرم اگرویار این امکان را برای کشاورزان فراهم نموده تا در کوتاه‌­ترین زمان ممکن مدیریت اعمال شده در مزارع و باغات را آسیب­‌شناسی کرده و سهم هر یک از عوامل مدیریتی در ایجاد خلاء عملکرد را در قالب گزارشی جامع دریافت نمایند.

شکل زیر بخشی از گزارش خلاء عملکرد ارائه شده در پلتفرم اگرویار را نشان می­‌دهد. در این مزرعه مهم‌ترین عوامل ایجادکننده خلاء عملکرد به ترتیب عملیات حفاظتی، عملیات کاشت و مدیریت تغذیه گیاهی بوده و در اولویتِ اصلاح مدیریتی برای کاهش خلاء عملکرد مزرعه می­‌باشند.

  • پتانسیل عملکرد مزرعه چه میزان می‌باشد؟
  • خلاء عملکرد مزرعه چه مقدار است؟
  • مهم‌ترین عوامل ایجادکننده خلاء عملکرد مزرعه چیست؟
  • سهم هر کدام از عوامل ایجاد کننده خلاء عملکرد در مزرعه چه مقدار است؟
  • کدام مدیریت­های اعمال شده در مزرعه نیاز به اصلاح دارند؟
  • اولویت­های اصلی برای اصلاح مدیریت مزرعه کدام موارد است؟
  • راندمان مدیریت کشاورز در مزرعه چه میزان است؟

برای استفاده از سامانه خلاء عملکرد اگرویار، از این لینک اقدام کنید. 

این آموزش را دوست داشتید؟
19
1

بخش نظرات

دیدگاهتان را در ارتباط با این مطلب آموزشی بنویسید!

4 نظر
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
دریافت برنامه کوددهی اختصاصی