بررسی دلایل ریزش میوه انار و چند راه درمان

انار بدلیل ارزش اقتصادی بالا و اهمیت در بحث صادرات، از اصلی‌ترین محصولات کشاورزی در کشور ما می‌باشد و هر ساله نیز به محبوبیت و اهمیت آن افزوده می‌شود.

متاسفانه کشاورزان عزیز در باغداری انار با مشکلاتی مانند ریزش میوه انار روبرو هستند که در بازه‌های زمانی مختلف اتفاق می‌افتد. این مشکل می‌تواند باعث اُفت شدید عملکرد باغ، کاهش کیفیت محصول و در نهایت ضرر اقتصادی شود.

در این محتوا آموزشی سعی کرده‌ایم به بررسی علت ریزش میوه، برخی راهکارهای جلوگیری و درمان ریزش میوه انار، بپردازیم.

زمان حساس ریزش میوه انار

بیشترین ریزش میوه انار معمولاً در این مراحل رخ می‌دهد:

• بعد از گلدهی (ریزش گل انار)
• زمان تشکیل میوه
• اوایل رشد میوه
• هنگام تنش گرمایی تابستان

علت ریزش میوه انار چیست؟

از چالش‌های اصلی باغدارانی که کشت انار دارند، ریزش میوه درخت است که متاسفانه در مراحل مختلف رشدی بخصوص زمان رشد میوه‌های فندقه و میوه‌های نزدیک به بلوغ رخ می‌دهد. دلایل این عارضه به شرح زیر است:

• تنش‌های آبی و آبیاری نامناسب

درخت انار بشدت به تنش آبی و کمبود آب در زمان گلدهی و تشکیل و بزرگ شدن میوه حساس است و همین موضوع در بازه‌های ذکر شده باعث ریزش شدید میوه انار می‌شود. کمبود آب علاوه بر ریزش منجر به کوچک شدن میوه‌ها، زرد شدن برگ‌ها، ترک خوردگی انار می‌شود.

• کمبود یا مشکلات جذب عناصر

کمبود یا بیش‌بود بعضی از عناصر غذایی در مراحل مختلف رشدی، تاثیر زیادی در ریزش میوه درخت انار دارند. کمبود عناصری مثل کلسیم، پتاسیم، فسفر و برخی ریزمغذی‌هایی مثل روی و بور باعث ریزش گل و میوه انار می‌شود.

مصرف بی‌رویه بعضی کودها نیز در این موضوع تاثیر دارند. به عنوان مثال مصرف زیاد کودهای ازته مثل اوره در مرحله گلدهی و یا دوره رشد میوه، باعث انحراف تمرکز گیاه به رشد رویشی و ریزش اندام‌های زایشی مثل گل و میوه می‌شود. کودها را در قالب یک برنامه تغذیه‌ای منطقی مصرف کنید.

• تنش‌های محیطی

وزش بادهای گرم و خشک در زمان تلقیح و رشد اولیه میوه، گرمای شدید تابستان و سرمای ناگهانی، اختلاف دمای شدید شب و روز در اوایل فصل، منجر به ریزش گل‌ها و میوه‌های تازه تشکیل‌شده می‌شود. البته اگر تنش‌های محیطی در ادامه فصل نیز اتفاق بیفتد متاسفانه ریزش میوه درخت انار در مراحل میانی و نهایی رشد نیز مشاهده خواهد شد.

• آفات انار و بیماری‌ها

آفاتی مانند کرم گلوگاه انار و کنه‌ها و یا برخی بیماری‌های قارچی (پوسیدگی میوه و لکه برگی) و باکتریایی باعث ضعیف شدن میوه و جدا شدن آن از شاخه می‌شوند.

ریزش گل انار چرا اتفاق می‌افتد؟
ریزش گل انار در برخی مواقع طبیعی است، اما اگر شدت آن زیاد باشد باید علت بررسی شود.
دلایل ریزش گل: کمبود عناصر غذایی مثل روی و بور، گرده‌افشانی ضعیف، گرمای شدید و آبیاری نامنظم
تغذیه مناسب قبل از گلدهی می‌تواند درصد تبدیل گل به میوه را افزایش دهد.

بهترین روش جلوگیری از ریزش میوه انار

برای کاهش ریزش انار باید مجموعه‌ای از اقدامات مدیریتی انجام شود:

• آبیاری منظم و اصولی و جلوگیری از تنش خشکی

آبیاری درخت انار باید منظم باشد و نوساناتی در دور آبیاری اتفاق نیفتد. استفاده از مالچ برای حفظ رطوبت خاک پیشنهاد می‌شود.

• استفاده از برنامه کوددهی و برنامه‌ریزی اصولی مصرف کودها

محلول‌پاشی یا کودآبیاری درست، بسیار در کاهش ریزش گل و میوه انار موثر است و اگر مصرف هر نوع کود و با هر برندی طبق برنامه‌ریزی انجام شود، نتیجه‌بخش خواهد بود.

• کنترل آفات و بیماری‌ها

پایش مداوم و کنترل آفات به‌ویژه کرم گلوگاه انار برای جلوگیری از ریزش زودرس میوه‌ درخت انار و همچنین کنترل بیماری‌ها، روشی موثر برای کاهش چنین مشکلاتی است.

• هرس اصولی درخت انار

هرس صحیح باعث افزایش نوررسانی به شاخه‌ و برگ‌ها در تمام کانوپی درخت، تهویه بهتر، کاهش آفات و بیماری، افزایش کیفیت میوه می‌شود و در نتیجه ریزش میوه کاهش پیدا می‌کند.

بهترین کود برای جلوگیری از ریزش میوه انار

تغذیه اصولی و درست درخت انار به افزایش ماندگاری میوه روی درخت و کاهش ریزش انار کمک شایانی می‌کند. کودهای مؤثر برای کاهش یا جلوگیری از ریزش میوه درخت انار مانند سیلیکات پتاسیم و همچنین کودهای کلسیمی است. مصرف بموقع کودهای باکتریایی نیز بسیار به جلوگیری ریزش میوه درخت انار کمک می‌کند.

سوالات متداول برای درمان ریزش میوه انار

• علت ریزش میوه درخت انار چیست؟

دلایلی چون تنش‌های خشکی و بادهای گرم یا حتی سرما ناگهانی و نوسانات دمایی، آفات انار و بیماری‌ها، کمبود عناصر مغذی و همچنین عدم مدیریت دور آبیاری منجر به ریزش میوه درخت انار خواهد شد.

• علت ریزش انار نارس چیست؟

میوه انار در چند مرحله از جمله در مراحل نارس بودن یا مراحل میانی رشد میوه ریزش دارد که دلایلی مانند تنش‌های خشکی و نوسانات دمایی یا بادهای گرم، عدم تنظیم دور آبیاری، کمبود عناصر و همچنین آفات و بیماری‌ها از دلایل ریزش انار نارس هستند.

• درمان ریزش گل انار چگونه است؟

مصرف اصولی کودها و آبیاری مناسب و کافی و همچنین کنترل آفات و بیماری‌ها بسیار در جلوگیری از ریزش گل انار موثر است.

• علت ریزش گل انار مینیاتوری چیست؟

انار مینیاتوری یک گیاه زینتی است که مواردی مانند تنش خشکی و پوسیدگی ریشه و همچنین آفت و بیماری منجر به ریزش گل آن می‌شود.

• کود جلوگیری از ریزش گل انار کدام است؟

دقت کنید که تنها یک کود به جلوگیری یا درمان ریزش گل انار کمک نمی‌کند بلکه مجموعه‌ای از کودها در قالب یک برنامه کودی در تمام فصل به جلوگیری از این مشکل کمک می‌کند.

منابع

1- El-Mogy, M. M., Abdelgawad, K. F., & Abdeldaym, E. A. (2024). Conventional vs. nano-micronutrients as foliar fertilization for enhancing the quality and nutritional status of pomegranate fruits. Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences, 23(2), 172–181.
2- Martínez-Nicolás, J. J., et al. (2021). Role of Boron and Calcium in Fruit Set and Fruit Quality of Pomegranate. Scientia Horticulturae, 288, 110367.