علفهای هرز پهنبرگ یکی از بزرگترین رقیبهای جو برای آب، نور و مواد غذایی خاک هستند. در بسیاری از مزارع جو کشور، از دشتهای دیم آذربایجان تا مزارع آبی خوزستان و فارس، اگر کنترل این علفهای هرز به موقع انجام نشود، افت عملکرد تا ۲۰ تا ۳۰ درصد هم قابل مشاهده است. خوشبختانه چند علفکش شناختهشده و در دسترس، با زمانبندی درست، میتوانند این مشکل را بهخوبی حل کنند.
نکتهای که باید همیشه در ذهن داشته باشید این است که جو نسبت به گندم حساستر است. خیلی از توصیههای علفکش که برای گندم رایج شده، اگر بدون تعدیل روی جو استفاده شود، میتواند باعث آسیب یا کاهش عملکرد شود. پس دوز و زمان مصرف را همیشه با توجه به برچسب اختصاصی جو تنظیم کنید.
مهمترین علفکشهای پهنبرگ قابل استفاده در جو
- توفوردی یا 2,4-D: یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین علفکشهای هورمونی برای کنترل پهنبرگها در غلات.
- تریبنورون متیل (گرانستار): از خانواده سولفونیل اوره، با دوز بسیار کم و اثرگذاری بالا.
- بروموکسینیل (پاردنر): مناسب برای علفهای هرز پهنبرگ خاصی که به هورمونیها حساسیت کمتری دارند.
- مکوپروپ + دیکلوپروپ + MCPA (دوپلسان سوپر): ترکیبی با طیف اثر گستردهتر.
- دایکامبا (بانول): معمولاً در ترکیب با سایر علفکشها برای تقویت اثر روی علفهای هرز مقاومتر استفاده میشود.
زمان مناسب مصرف؛ مهمتر از خود سم
زمانبندی سمپاشی در جو از خود دوز مصرفی هم مهمتر است. چند قاعده کلی وجود دارد که رعایتش جلوی خیلی از خسارتها را میگیرد:
- بهترین بازه برای اکثر علفکشهای پهنبرگ، از ابتدای پنجهزنی تا پایان پنجهزنی جو است.
- استفاده پیش از پنجهزنی معمولاً اثر کافی ندارد، چون جو هنوز به اندازه کافی رشد نکرده و علفهای هرز هم ممکن است دیر جوانه زده باشند.
- مصرف بعد از مرحله ساقهدهی بهشدت توصیه نمیشود؛ در این مرحله احتمال پوکی دانه و آسیب به گیاه بالا میرود.
- برای علفکشهایی مثل توفوردی، بازه از پنجهزنی تا شروع ساقهدهی رعایت میشود و عبور از این بازه ریسک زیادی دارد.
- برای گرانستار، بهترین نتیجه وقتی بهدست میآید که علفهای هرز در مرحله ۲ تا ۴ برگی باشند، چون در این مرحله جذب سم توسط علف هرز بیشتر است.
دوز مصرف؛ همیشه بر اساس برچسب محصول
دوز دقیق بسته به فرمولاسیون و درصد ماده مؤثره روی بستهبندی هر شرکت فرق میکند، اما بهعنوان راهنمای کلی:
- گرانستار معمولاً در محدوده ۱۰ تا ۲۰ گرم در هکتار مصرف میشود؛ دوز بالاتر برای علفهای هرز نیمهمقاوم مثل شاهتره و هفتبند در نظر گرفته میشود.
- توفوردی بسته به فرمولاسیون و توصیه برچسب، معمولاً در حجم مشخصی از محلول در هکتار پاشیده میشود؛ حتماً میزان دقیق را از برچسب همان محصول بردارید.
- در ترکیبهای چندجزئی مثل دوپلسان، دوز کلی بر اساس نسبت هر جزء در فرمولاسیون تعیین میشود و نباید آن را با تجربه محصولات دیگر تخمین زد.
بهترین کار این است که همیشه دستورالعمل چاپشده روی بسته را ملاک قرار دهید، نه دوزی که شنیدهاید یا در مزرعه همسایه استفاده شده. تفاوت غلظت بین برندهای مختلف گاهی قابل توجه است.
شرایط جوی و مزرعهای که باید رعایت شود
اثر علفکش فقط به دوز و زمان بستگی ندارد؛ شرایط روز سمپاشی هم نقش زیادی دارد:
- از سمپاشی در دمای بسیار بالا و رطوبت پایین خودداری کنید، چون اثر سم کم میشود.
- پیش از سمپاشی از پیشبینی هوا مطمئن شوید؛ بارندگی نزدیک به زمان مصرف، اثر سم را میشوید و از بین میبرد.
- سرعت و جهت باد را چک کنید تا از رانش سم به مزارع مجاور یا محصولات حساس جلوگیری شود.
- در صورت امکان، سمپاشی را در ساعات خنکتر روز، صبح زود یا عصر انجام دهید.
نکاتی برای کاهش ریسک و افزایش اثربخشی
- هیچگاه علفکشهای حاوی ۲,۴-D را در مراحل انتهایی رشد جو مصرف نکنید، چون خطر باقیماندن سم در دانه برداشتشده وجود دارد.
- برای کاهش هزینه سمپاشی، برخی علفکشهای پهنبرگ مثل گرانستار قابل ترکیب با علفکشهای باریکبرگ هستند، اما این ترکیب باید طبق توصیه کارشناس یا برچسب انجام شود.
- قبل از سمپاشی گسترده، در صورت امکان یک قطعه کوچک را بهصورت آزمایشی سمپاشی کنید تا واکنش رقم مورد کشتتان را ببینید.
- سمپاش را بلافاصله بعد از استفاده با آب تمیز بشویید تا باقیمانده سم به محصولات بعدی آسیب نزند.
جمعبندی
کنترل علفهای هرز پهنبرگ در جو، کاری است که با انتخاب درست علفکش، رعایت دقیق زمان مصرف و توجه به شرایط جوی روز سمپاشی، بهخوبی قابل مدیریت است. حساسیت بیشتر جو نسبت به گندم را جدی بگیرید و همیشه دوز و زمان مصرف را از برچسب محصول و در صورت تردید از کارشناس جهاد کشاورزی منطقهتان بگیرید. این توجه ساده، هم از خسارت به محصول جلوگیری میکند و هم بازده نهایی مزرعه را تضمین میکند.
توجه: تمامی سموم، دزهای مصرفی و توصیههای ذکر شده در این مقاله بصورت پیشنهادی بوده و مجموعه اگرویار هیچگونه مسئولیتی در قبال مشکلات احتمالی ندارد. همچنین ممکن است در سالهای آینده برخی علفکشهای پیشنهادی غیرمجاز اعلام شود. تمام اقدامات ذکر شده باید با مشورت یک گیاهپزشک متخصص و حاذق انجام شود.
بخش نظرات
دیدگاهتان را در ارتباط با این مطلب آموزشی بنویسید!